Polski Przemysł

Zmiany w podatku VAT, które weszły w życie z dniem 1 kwietnia 2011 r.[1] wywołały falę dyskusji wśród podmiotów zajmujących się obrotem złomem. W poniższym artykule jego autorzy podejmują próbę umiejscowienia pojęcia złomu w polskiej regulacji prawnej na tle ustawodawstwa europejskiego wraz ze szczególnym uwzględnieniem zmienionych przepisów podatkowych.

Wprowadzenie, czyli gdzie leży problem?
Kwestia definiowania pojęcia złomu oraz klasyfikowania danych towarów/wyrobów jako złomu budzi w praktyce wiele wątpliwości, zwłaszcza w kontekście stosowania znowelizowanych przepisów o VAT odnoszących się do dostaw złomu i posługujących się ogólnym i niezdefiniowanym w samej ustawie o VAT pojęciem złomu. W piśmiennictwie wskazuje się, że powodem wątpliwości jest brak wyraźnej definicji prawnej tego pojęcia wprowadzonego przez ustawodawcę. Problem sprowadza się m.in. do braku jednoznacznych regulacji, pozwalających bądź nie na objęcie tym pojęciem np. zużytych akumulatorów, pojazdów wycofanych z obrotu, kabli czy np. sprzętu elektronicznego. Taki stan rzeczy przy obecnej skali obrotu wskazanymi wyrobami może potencjalnie stwarzać ryzyko wystąpienia nieprawidłowości przy obliczaniu należnego podatku i w konsekwencji narazić podmioty dokonujące obrotu złomem na odpowiedzialność karno-skarbową. Z punktu widzenia bezpieczeństwa obrotu taki stan rzeczy należy ocenić jako niepożądany.

Gdzie szukać podstawowych regulacji ustawowych?
Przed wspomnianą nowelizacją przepisów o VAT, tj. przed 1 kwietnia 2011 r., posługiwano się pojęciem złomu stalowego, żeliwnego oraz złomu metali nieżelaznych, z wyłączeniem metali szlachetnych, co pomimo braku definicji legalnej nie powodowało większych trudności interpretacyjnych. Kwietniowa nowela uchyliła te przepisy i jednocześnie poszerzyła katalog podatników o „nabywców złomu”, nakładając na nich szereg nowych obowiązków bez jednoczesnego doprecyzowania tego pojęcia. Również polskie prawo odpadowe[2] posługuje się zwrotami „złom metaliczny” czy też „złom żelazny”, ale nie zawiera definicji złomu. Zgodnie z katalogiem odpadów opracowanym przez Ministra Środowiska złom żelazny należy do kategorii odpadów z instalacji i urządzeń służących zagospodarowaniu odpadów, z oczyszczalni ścieków oraz uzdatniania wody pitnej i wody do celów przemysłowych, zaś złom metaliczny jest kategorią pojemniejszą, obejmującą np. miedź, aluminium, kable zawierające ropę naftową, smołę i inne substancje czy też inne mieszaniny metali. Ten sam katalog odpadów ustanawia odrębną kategorię dla akumulatorów i baterii.

Można zatem wskazać, że na gruncie wskazanych przepisów w obecnym kształcie kluczowe znaczenie przy określeniu złomu ma to, aby stanowił on złom metali oraz nie zawierał odpadów niebezpiecznych. Przy tak skonstruowanym ogólnym wniosku nadal nie zostają rozstrzygnięte wszystkie wątpliwości definicyjne, stąd też potrzeba sięgnięcia do innych regulacji.

Definicje pomocnicze?
Przy niejasno sformułowanych przepisach punktem wyjścia może być definicja słownikowa. Powołując się na słownik PWN za złom należy uznać niepotrzebne, zużyte przedmioty metalowe, pojazdy, maszyny lub odpady poprodukcyjne zbierane jako surowiec wtórny. Pomocniczo zastosowana klasyfikacja PKWiU 2008 (stosowana od 1 stycznia 2011 r. dla celów opodatkowania VAT) nie wskazuje wprost poszczególnych rodzajów złomu, a odnosi się jedynie generalnie do odpadów innych niż niebezpieczne, zawierających metal, np. odpady i złom aluminium czy też złom żeliwa i stali.

Z pomocą podatnikom przyszedł również Minister Finansów. Wydana przez niego interpretacja indywidualna, która została sporządzona ponad miesiąc od noweli przepisów o VAT stanowi ważną wskazówkę dla podatników. Zgodnie ze stanowiskiem Ministerstwa Finansów, kierując się wykładnią historyczną i celowościową, przez złom dla potrzeb ustawy o VAT należy uznać złom metali, w tym złom stalowy (wsadowy i niewsadowy), żeliwny i metali nieżelaznych, jak również złom metali szlachetnych. W zakresie tej definicji będą mieścić się także zużyte akumulatory ołowiowe lub ich części. Interpretacja ta jednak nie wpłynęła na zmianę przepisów i stanowi jedynie wytyczne dla podatników zajmujących się obrotem złomem.